Αλκοόλ και υγεία: τι δείχνουν τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα;
Για χρόνια άκουγες ίσως ότι «ένα ποτηράκι κρασί κάνει καλό στην καρδιά». Ή ότι αν πίνεις με μέτρο, το αλκοόλ δεν επηρεάζει την υγεία σου.
Σήμερα όμως, τα επιστημονικά δεδομένα δίνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.
Γνωρίζουμε ότι η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει σημαντικά αρκετούς κινδύνους για την υγεία. Παράλληλα, ούτε τη χαμηλή κατανάλωση μπορούμε να τη χαρακτηρίσουμε «χωρίς κίνδυνο». Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν μιλάμε για την πρόληψη του καρκίνου.
Υπάρχει ασφαλής ποσότητα αλκοόλ;
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες δεν έχουν προσδιορίσει κάποια ποσότητα αλκοόλ που να προσφέρει μηδενικό κίνδυνο για την υγεία.
Ωστόσο, όλες οι ποσότητες δεν έχουν τον ίδιο κίνδυνο. Η ποσότητα, η συχνότητα και το συνολικό μοτίβο κατανάλωσης παίζουν σημαντικό ρόλο.
Επομένως, η χαμηλότερη κατανάλωση δεν σημαίνει μηδενικό κίνδυνο. Σημαίνει μικρότερη έκθεση στο αλκοόλ και μικρότερη έκθεση στους σχετικούς κινδύνους.
Αλκοόλ και καρκίνος
Ισχυρά επιστημονικά δεδομένα συνδέουν το αλκοόλ με συγκεκριμένες μορφές καρκίνου.
Η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) κατατάσσει την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών στην Ομάδα 1 των καρκινογόνων παραγόντων.
Επιπλέον, οι έρευνες δείχνουν αιτιώδη σχέση με τουλάχιστον επτά μορφές καρκίνου. Σε αυτές ανήκουν ο καρκίνος του μαστού, του παχέος εντέρου, του ήπατος και του οισοφάγου. Στην ίδια λίστα ανήκουν επίσης καρκίνοι του στόματος, του φάρυγγα και του λάρυγγα.
Μάλιστα, για τον καρκίνο οι ερευνητές δεν έχουν εντοπίσει επίπεδο κατανάλωσης με μηδενικό κίνδυνο. Για ορισμένους καρκίνους, οι μελέτες καταγράφουν αύξηση του κινδύνου ακόμη και σε χαμηλές ποσότητες.
Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι ένα ποτήρι αλκοόλ θα προκαλέσει καρκίνο. Ο καρκίνος είναι πολυπαραγοντική νόσος και πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τον ατομικό κίνδυνο.
Σημαίνει όμως κάτι σημαντικό: επιστημονικά δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι «ένα ποτηράκι δεν πειράζει».
Κάνει τελικά καλό στην καρδιά;
Για χρόνια, αρκετές παρατηρητικές μελέτες έδειχναν χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο σε ανθρώπους που έπιναν μικρές ή μέτριες ποσότητες αλκοόλ.
Έτσι προέκυψε και η γνωστή άποψη ότι «ένα ποτήρι κρασί κάνει καλό στην καρδιά».
Σήμερα, όμως, οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν αυτή τη σχέση με μεγαλύτερη επιφύλαξη. Η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα και άλλες συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα των μελετών.
Επιπλέον, νεότερες ερευνητικές προσεγγίσεις δεν επιβεβαιώνουν σταθερά προστατευτική δράση του αλκοόλ.
Γι’ αυτό, η American Heart Association δεν προτείνει να ξεκινήσεις να πίνεις αλκοόλ για να προστατεύσεις την καρδιά σου.
Με τα σημερινά δεδομένα, λοιπόν, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε το αλκοόλ αποδεδειγμένο μέσο καρδιοπροστασίας.
Και το κόκκινο κρασί;
Το κόκκινο κρασί περιέχει πολυφαινόλες και άλλες φυτικές ενώσεις. Ωστόσο, δεν χρειάζεται να πίνεις κρασί για να τις προσλάβεις.
Μπορείς να βρεις πολυφαινόλες στα σταφύλια, στα μούρα, στα φρούτα, στους ξηρούς καρπούς και στο ελαιόλαδο.
Επομένως, τα σημερινά δεδομένα δεν στηρίζουν την άποψη ότι το κόκκινο κρασί αποτελεί «τρόφιμο υγείας».
Κρασί, μπύρα ή άλλο ποτό;
Όταν εξετάζουμε τη σχέση με τον καρκίνο, μας ενδιαφέρει κυρίως η αιθανόλη.
Άρα, ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο τα ποτά με υψηλό βαθμό αλκοόλ. Κρασί, μπύρα και αποστάγματα περιέχουν αιθανόλη.
Γι’ αυτό έχει σημασία κυρίως πόσο αλκοόλ καταναλώνεις συνολικά.
Τι λένε σήμερα οι επίσημες συστάσεις;
Οι οδηγίες δεν είναι ίδιες σε όλες τις χώρες και σε όλους τους οργανισμούς. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι φορείς δημόσιας υγείας υιοθετούν πιο προσεκτική στάση.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τονίζει ότι ακόμη και χαμηλή κατανάλωση μπορεί να έχει κάποιον κίνδυνο. Παράλληλα, όσο αυξάνεις την κατανάλωση, αυξάνεις και αρκετούς κινδύνους για την υγεία.
Επιπλέον, ο European Code Against Cancer προτείνει την αποφυγή αλκοολούχων ποτών για την πρόληψη του καρκίνου.
Ορισμένοι οργανισμοί εξακολουθούν να δίνουν ανώτατα όρια κατανάλωσης. Ωστόσο, αυτά τα όρια δεν αποτελούν «ασφαλή δόση». Ούτε αποτελούν στόχο που χρειάζεται να φτάσεις.
Πότε χρειάζεται να αποφεύγεις το αλκοόλ πλήρως;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επίσημες οδηγίες δίνουν σαφείς συστάσεις.
Στην εγκυμοσύνη, οι ειδικοί δεν έχουν καθορίσει ασφαλή ποσότητα αλκοόλ. Γι’ αυτό προτείνουν αποχή.
Επίσης, χρειάζεται να αποφεύγεις το αλκοόλ όταν μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα ή να επιβαρύνει κάποιο νόσημα. Φυσικά, δεν πρέπει να πίνεις όταν πρόκειται να οδηγήσεις.
Τι χρειάζεται τελικά να κρατήσεις;
Τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα δεν στηρίζουν την άποψη ότι «ένα ποτηράκι κάνει καλό». Ούτε στηρίζουν τον ισχυρισμό ότι «λίγο αλκοόλ δεν πειράζει».
Για τον καρκίνο, οι επιστήμονες δεν έχουν εντοπίσει επίπεδο κατανάλωσης με μηδενικό κίνδυνο.
Για την καρδιά, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δικαιολογούν να προτείνουμε το αλκοόλ ως προστατευτικό μέσο.
Επομένως, αν δεν πίνεις, δεν υπάρχει λόγος υγείας για να ξεκινήσεις.
Αν πίνεις, μπορείς να μειώσεις την έκθεσή σου στο αλκοόλ μειώνοντας την ποσότητα και τη συχνότητα.
Με απλά λόγια: όσο λιγότερο αλκοόλ καταναλώνεις, τόσο περισσότερο περιορίζεις την έκθεσή σου στους κινδύνους που συνδέονται με αυτό.







